اختلالات اینترنتی ناشی از نقص‌فنی است یا صیانت خاموش؟

انحصار «شرکت زیرساخت» باعث تسری اختلالات نقطه‌ای، به بخش زیادی از کشور می‌شود

در ساعات اولیه شروع اختلال اینترنتی اخیر، شرکت مخابرات ایران در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که در اثر آتش‌سوزی در یکی از حوضچه‌های ارتباطی منطقه ۸ مخابرات تهران، ارتباط مخابراتی ثابت و سیار در مناطقی از شهر، مختل شده و کارشناسان مخابراتی مشغول فعالیت برای رفع سریع این اختلالات هستند. اگرچه این اظهارات با انتشار تصاویری از نیروهایی که در حال اطفای حریق در حوضچه مذکور بودند و برای رفع اختلال تلاش می‌کردند همخوانی داشت، اما برخی مشاهدات عجیب در کدهای شبکه، برای متخصصان سوال‌برانگیز شد. تعداد زیادی از فعالان این حوزه با انتشار مطالبی در فضای مجازی اظهار کردند که در حال مشاهده اختلال‌هایی هستند که از نظر فنی نمی‌تواند ناشی از قطعی فیبر باشد و الگوی این اختلال‌ها مشابه زمانی است که در زمان فیلترینگ بر شبکه اعمال می‌شود.

مشاهدات مشکوک در کدهای شبکه
به گزارش داتیکا به نقل از آی تی ایران، حسین درواری، یکی از کارشناسان آی‌تی و از فعالان حوزه امنیت سایبری، در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد» این احتمال را مطرح می‌کند که ممکن است این اختلالات، صرفا ناشی از حادثه حریق در حوضچه مخابراتی نباشد. وی در این باره می‌گوید: یکی از موارد غیرعادی درباره این اختلال آن بود که ایجاد مشکل دسترسی، فقط در بعضی سرویس‌های مهم جهانی قابل مشاهده بود و برخی دیگر از سرویس‌ها بدون مشکل قابل استفاده بودند. درواری می‌افزاید: بعضی از درخواست‌های کاربر با پروتکل خاص از کشور خارج می‌شد، اما فقط پاسخ‌ها از شبکه مقصد، دریافت نمی‌شد. این کارشناس، افزایش تعداد سایت‌هایی که در آن لحظات، فیلتر شده بودند‌(یعنی آدرس مربوط به صفحه پیوندها را برگردانده بودند) را عامل دیگری می‌داند که ممکن است نشانه‌ای از این فرضیه باشد که اختلال صرفا در اثر نقص فنی نبوده است. درواری در پایان تاکید می‌کند: بعید است چنین مواردی صرفا با آتش سوزی و قطع مسیر فیبر مرتبط باشند.

صابر عزیزی، دیگر متخصص حوزه آی‌تی نیز به «دنیای اقتصاد» می‌گوید: آنچه با عنوان احتمال ارتباط داشتن این اختلال‌ها با اعمال تغییر در سیاست فیلترینگ مطرح می‌شود صرفا بر اساس داده‌هایی است که برای ما در سطح شبکه قابل مشاهده است و نمی‌توان درباره آن قضاوت دقیقی داشت؛ اما در حالت کلی می‌توان دو فرضیه مطرح کرد. وی چنین ادامه می‌دهد: همان‌طور که پیش‌تر تاکید کردم، فرضیه اول آن است که این اختلال در اثر اعمال برخی تغییرات جدید در سیاست‌های فیلترینگ ایجاد شده است. اما فرضیه دیگر آن است که این خروجی‌های غیر‌معمول ممکن است ناشی از اختلالی باشد که این قطعی‌ها در سیستم فیلترینگ اعمال کرده و باعث ایجاد واکنش‌های غیرطبیعی در آن شده‌اند. عزیزی تصریح می‌کند: سیستم فیلترینگ اساسا سیستم پیچید‌ه‌ای است و در لایه‌های مختلف نیاز به ارتباط اینترنتی دارد و بروز اختلال در آن ارتباطات، می‌تواند باعث بروز اختلال در عملکرد کلی سیستم شده باشد. این متخصص فناوری اطلاعات تاکید می‌کند که با این میزان اطلاعاتی که کارشناسان در سطح عمومی شبکه مشاهده می‌کنند، نمی‌توان نظر دقیق‌تری داد و فعلا باید به طرح این فرضیات بسنده کرد.

آسیب‌های ناشی از انحصار شرکت زیرساخت
یکی از موارد قابل توجه حادثه روز دوشنبه آن بود که اگرچه صرفا یک حوضچه مخابراتی در منطقه 8 تهران دچار نقص فنی شد، اما اثرات اختلال آن در حجم بسیار وسیعی از کشور مشاهده شد. به‌طوری که آمارهای نت‌بلاکس نشان داده که این حادثه، میزان دسترسی در شبکه اینترنتی کشور را به 79 درصد کاهش داده و این می‌تواند گویای نقصی جدی در پایداری و ثبات شبکه باشد. توضیحات ارائه شده از سوی رگولاتوری در راستای تشریح جزئیات حادثه این بود که در اثر اتصال کابل‌های برق عبوری از کنار این حوضچه، حریق ایجاد شده و همین امر به اختلال در ارتباطات بخش ثابت شرکت مخابرات ایران در برخی از نقاط کشور و همچنین ارتباطات شرکت ایرانسل در بخش‌هایی از استان تهران منجر شده است.

عزیزی در تحلیل این موضوع می‌گوید: یکی از اصلی‌ترین مشکلاتی که باعث کاهش قابل‌توجه پایداری شبکه شده، انحصاری است که شرکت «ارتباطات زیرساخت» در واردات و تامین اینترنت بین‌الملل دارد. وی با انتقاد از اینکه طراحی شبکه به گونه‌ای انجام شده که بخش زیادی از اینترنت کشور از یک نقطه ارتباطی مشخص عبور می‌کند، می‌گوید: محدود بودن تامین اینترنت کشور به یک شرکت مشخص، باعث شده بروز کوچک‌ترین مشکلی در یکی از نقاط ارتباطی، بخش زیادی از شبکه را با اختلال مواجه کند. این درحالی است که در تمام دنیا، عرف این است که چندین بازیگر مختلف برای تامین اینترنت وجود داشته باشند تا ضمن ایجاد فضای رقابتی برای افزایش روزافزون کیفیت ارتباطی، به پایداری بیشتر شبکه نیز کمک شود.

اختلال اینترنتی، مهمان همیشگی شبکه اینترنت کشور
به نظر می‌رسد اختلال‌های اینترنتی در کشور تمامی ندارند و برخلاف لزوم پایداری شبکه برای سرویس‌دهی اینترنت، هر دفعه کاربران با مشکلی جدید غافلگیر می‌شوند. طبق اعلام «نت‌بلاکس» – سازمانی مردم‌نهاد و فعال در زمینه امنیت سایبری و آزادی اینترنت- اختلالی که روز دوشنبه شبکه اینترنت کشور را درگیر کرد، در همان ساعات اولیه، حدود ۲۱ درصد از شبکه اینترنت کشور را تحت تاثیر قرار داد. دامنه این اختلال به حدی بود که حتی ارتباطات تلفنی ثابت و سیار نیز در برخی مناطق قطع شد و تا ساعت‌ها، فعالیت بسیاری از کسب‌وکارها مختل شد. اظهارات کاربران مختلف در شبکه‌های اجتماعی حاکی از آن بود که در این مدت فعالیت بسیاری از دستگاه‌های پرداخت (پوز) نیز مختل شده و حتی مسافران مترو در خرید بلیت نیز با مشکل مواجه شدند.

اگرچه علت این اختلالات گسترده، آتش‌‌سوزی در یکی از حوضچه‌های مخابراتی اعلام شد، اما کارشناسان نظر دیگری دارند و معتقدند این ماجرا ممکن است ابعاد دیگری نیز داشته باشد. مشاهدات شماری از کارشناسان فناوری اطلاعات از وجود برخی اختلالات عجیب در شبکه حکایت داشت که نمی‌توانستند صرفا به خاطر حادثه آتش‌سوزی و قطع فیبر ایجاد شده باشند و این گمانه‌زنی را تقویت می‌کرد که شاید ریشه در اعمال تغییرات جدیدی در سیستم فیلترینگ کشور دارند. در مجموع آنچه بیش از همه باعث نارضایتی و اعتراض کاربران شده، تکرار این اختلال‌ها در ماه‌های اخیر و همزمانی آن با تلاش برای تصویب طرح موسوم به صیانت است. طبق گزارش اخیر شرکت آروان، اینترنت کشور در نیمی از روزهای سال ۱۴۰۰ با اختلال همراه بوده و در میان پلتفرم‌های مختلف، اینستاگرام اصلی‌ترین هدف این اختلالات قرار داشته است.

برچسب‌ها :

مطالب مرتبط

کام تلخ کاربران اینترنت

وزارت ارتباطات کارنامه عملکرد یک‌ساله خود را منتشر و در حالی بر دستاوردهایش تاکید کرد که کاربران…
آخرین مطالب : اخبار عمومی،خبر ویژه،فناوری اطلاعات

آخرین اخبار

فهرست
خروج از نسخه موبایل