به گزارش داتیکا، آزمایش موفق سلاح لیزری DragonFire توسط وزارت دفاع بریتانیا را میتوان نقطه عطفی در تحول سامانههای دفاعی جهان دانست؛ تحولی که نهتنها شکل مقابله با تهدیدات هوایی را تغییر میدهد، بلکه معادلات هزینه، سرعت واکنش و ساختار قدرتهای نظامی را نیز دگرگون میکند. این سامانه که از سالها پیش در مرکز تحقیقات دفاعی بریتانیا توسعه یافته، در آخرین آزمایش توانست پهپادهایی با سرعتی نزدیک به ۶۵۰ کیلومتر بر ساعت را با دقت بالا منهدم کند؛ موفقیتی که نشان میدهد فناوری سلاحهای انرژی هدایتشده دیگر یک رویا یا نمایش آزمایشی نیست، بلکه وارد مرحله استفاده عملیاتی شده است.
ویژگی کلیدی DragonFire در این است که برخلاف سامانههای موشکی یا توپخانهای، به مهمات فیزیکی وابسته نیست. پرتو لیزر با سرعت نور به هدف میرسد و این موضوع زمان واکنش را به حداقل میرساند. مهمتر از این، هزینه هر شلیک این سلاح فقط چند پوند است، در حالی که انهدام یک پهپاد توسط موشکهای متداول ممکن است دهها هزار یا حتی صدها هزار دلار هزینه داشته باشد. همین تفاوت فاحش باعث شده بسیاری از کارشناسان دفاعی از این فناوری بهعنوان «انقلاب اقتصادی در دفاع هوایی» نام ببرند. اگر کشورها بتوانند نسخههای قابل اعتماد چنین سامانههایی را در مقیاس گسترده مستقر کنند، هزینه دفاع در برابر حملات انبوه پهپادی — که در جنگهای مدرن بهوفور دیده میشود — به طرز چشمگیری کاهش مییابد.
اهمیت این موفقیت تنها در جنبه فناوری نیست، بلکه پیامدهای استراتژیک آن نیز قابل توجه است. جنگهای سالهای اخیر، از اوکراین تا خاورمیانه، نشان دادهاند که پهپادها ارزان، مؤثر و بسیار دشوار برای مقابلهاند. کشورهایی که پیش از این میتوانستند با هزینههای اندک، دهها یا صدها پهپاد را برای حمله یا اختلال به کار بگیرند، اکنون ممکن است با سپری روبهرو شوند که دفاع در برابر این تهدیدات را بسیار سادهتر و ارزانتر میکند. از این منظر، DragonFire نهتنها یک سلاح جدید، بلکه تغییردهنده توازن قدرت میان ارتشهای مجهز و نیروهای نامتقارن محسوب میشود.
با این حال، مسیر پیش رو خالی از چالش نیست. سلاحهای لیزری وابسته به شرایط محیطیاند؛ باران، مه، دود و گردوخاک میتواند اثربخشی آنها را کاهش دهد. تأمین انرژی پایدار و قدرتمند برای پرتاب پرتوهای چندکیلوواتی نیز نیازمند زیرساخت سنگینی است که فعلاً فقط روی ناوشکنها، پایگاههای زمینی یا خودروهای بزرگ نظامی قابل استقرار است. همچنین، هرچند هزینه هر شلیک بسیار پایین است، اما توسعه و نگهداری سامانه لیزری — از جمله خنکسازی پرتو، دقت آینهها و سیستمهای کنترل — هزینههای بالایی دارد. به همین دلیل است که هنوز نمیتوان پیشبینی کرد این سلاحها در چه بازه زمانی جایگزین تجهیزات کلاسیک خواهند شد.
بریتانیا با امضای قرارداد جدید برای نصب این سامانه روی ناوشکنهای Type 45 نشان داده که DragonFire را نهیک آزمایش علمی، بلکه بخشی از آینده عملیات نظامی خود میداند. اگر این روند بهسرعت ادامه پیدا کند، احتمالاً دیگر کشورهای اروپایی، سپس آمریکا و احتمالاً چین نیز موج جدیدی از رقابت بر سر سلاحهای انرژی هدایتشده را آغاز خواهند کرد. این رقابت میتواند چهره جنگهای دریایی را دگرگون کند: جایی که کشتیها به جای حمل هزاران تن مهمات، به سامانههای انرژی، خنکسازی و کنترل لیزر مجهز میشوند.
بهطور کلی، DragonFire نخستین نشانه واضح از انتقال جنگهای مدرن از «عصر موشک» به «عصر پرتو» است. دورهای که در آن، سرعت نور جایگزین سوخت و باروت میشود و نبردهای هوایی و دریایی بیش از هر زمان وابسته به نرمافزار، اپتیک و انرژی خواهند شد. اگر این فناوری در سالهای آینده به بلوغ برسد، دفاع هوایی جهان بهکلی تغییر خواهد کرد: دفاعی سریعتر، ارزانتر و دقیقتر؛ اما همزمان پیچیدهتر و وابستهتر به فناوریهای پیشرفته. اینکه این تحول به افزایش امنیت میانجامد یا به مسابقه تسلیحاتی جدیدی دامن میزند، پرسشی است که پاسخ آن در سالهای آینده مشخص خواهد شد